Oldukça tartışılan, yönetimin taahhüdü kısmında varolan standardın orijinalinin firmada bulunması gerekliliği BRC yeni versiyonda da devam ederken bu sefer HDE bence önemli bir karar aldı ve IFS standardı isteyen herkesin ulaşımına sundu.

23 Ocak 2012 tarihinden itibaren standardı ücretsiz olarak www.ifs-certification.com adresinden indirebileceksiniz.Şu anda sadece İngilizcesi yayımlanan standardın ilerleyen tarihlerde farklı dillere de çevrilmesi planlanıyor.

En son 19.12.2011 tarihinde Doktorum programında sütle ilgili öyle şeyler iddia edildi ki çok şaşırdım. İzlemeyenler için özetleyeyim; programda iki tıp doktoru paketli sütlerin zararlı olduğunu , sütlere katkı maddesi konduğunu iddia ediyor, insanlara sokak sütü alıp tüketmeleri gerektiğini ve daha pek çok anlamsız şey  söylüyordu.Gıda sektörü süt, et, meyve sebze, şekerli ürünler, kanatlılar, kırmızı et,su ürünleri, konserve ve daha  pek çok farklı alt sektörden oluşmakta ve gıda mühendisleri bile kendi uzman olduğu sektör dışında ahkam kesmeye çekinirken, uzmanlığı gıda olmayan kişilerin bu kadar iddialı yorumlarda bulunması bence fazla cesur bir davranış olmuş.

Tüm gıda sektörü gibi süt sektöründe de tüm sistem üründe oluşabilecek her türlü fiziksel (yabancı madde), kimyasal ve mikrobiyolojik tehlikelerin engellenmesi , ortadan kaldırılması üzerine kurulmuştur, amaç tüketiciye güvenilir, yasalara uygun ve kaliteli ürün sağlamaktır.Süt sektöründe kontroller çiğ süt alımla başlar, sütte antibiyotik, soda gibi istenmeyen maddelerin bulunup bulunmadığı ve mikrobiyal kalitesi kontrol edilip, ancak istenen uygunlukta süt firmaya kabul edilir ve işlenir.İşleme sırasında belli bir sürede belli sıcaklık uygulanır, amaç sütteki patojen (hastalık yapıcı) mikroorganizmaları ortadan kaldırmak ve bunu yaparken besin değerlerini de olabildiğince korumaktır.Paketleme aseptik koşullarda yani işlenmiş süte sonradan mikroorganizma bulaşmasını engelleyecek şekilde yapılır.Süte herhangi bir katkı maddesi kullanılmaz.Süt işleme tesislerinde sütün nakliye sıcaklığı,kullanılacak kültürün seçimi, ısıl işlem sırasında sıcaklık,süre uygulamaları, ekipman temizliği,  kullanılan havanın mikrobiyal kalitesi , ölçme cihazlarının kalibrasyonuna kadar pek çok detay düzenli takip edilip kontrol altında tutulmaktadır.

Gıda otoriteleri bu duruma tepki verecek mi diye beklerken Ulusal Süt Konseyi ve Gıda Mühendisleri Odası da konuyla ilgili açıklamalarda bulundu,ayrıca Ankara’da farklı üniversite ve otoritelerden konunun farklı yönleriyle ilişkili pek çok uzmanın katıldığı bir basın toplantısı düzenlendi.Basın toplantısının deşifresi biraz uzun ama konuyu her yönüyle ele aldığı için okumanızı özellikle tavsiye ederim, kafanızdaki tüm soruların cevaplanacağından eminim.

Basın toplantısı deşifresi ve Gıda Mühendisleri odası açıklaması için buraya tıklayın 
Ulusal Süt Konseyi açıklaması için buraya tıklayın

Daha sonra standardı bölüm bölüm incelemeyi planlıyorum ancak meraklıları için genel de olsa bir ön bilgi vermek istedim.

Denetim tiplerinde değişiklikler: 

- Haberli denetim programı

- Gönüllü habersiz denetim programları (Tamamen/ kısmi) - Yerleşmiş yönetim sistemine sahip firmalar için  

- Kayıt programı – Yönetim sistemini yeni kurup işletmeye başlayan firmalar için

Standart maddelerinin renk koduyla ayrılması ve denetimin firmanın talebine bağlı olarak iki ayrı kısım halinde gerçekleştirilebilmesi ayrı bir opsiyon olarak sunulmuş.

 Standart gerekliliklerinde yapılan değişiklikler, yeni detaylar, cümlelendirmede yapılan değişiklikler

örn. HACCP sisteminin detaylandırılması,  ÖGPlerin eklenmesi ,yerleşimle ilgili maddelerde daha net ürün sınıflandırılması ve  yüksek, düşük risk alanlarının belirlenmesi için karar ağacı ,  alerjen yönetimiyle ilgili daha detaylı gereklilikler)

 Ertelenen denetimlerle ilgili prosedür , kabul edilen durumlar

 Zamanından önce gerçekleştirilen denetimlerle ilgili durumlar

 Denetim sonunda yapılan sınıflandırmada D grubu yerine ’sınıflandırılamaz’ denmesi dışında A,B,C sınıflarında ve uygunsuzluk takibi konusunda bir değişiklik görünmüyor.

Standartla ilgili farklı sorularınız olursa iletişim kısmından ya da evrenefe78-et-gmail.com adresimden bana ulaşabilirsiniz.

Gıda maddelerinde tağşişin amacı üreticinin ürünü ucuza maledip fazla kar etmek istemesi.Gıdaya karışırılacak maddeler başka bir gıda maddesi de, insanın inanası gelmiyor ama, gıda sektörüyle ilgisi olmayan kimyasal maddeler de olabiliyor, tamamen üreticinin vicdanına kalmış.Bu durumda tüketicinin alışveriş yaparken önceliklendirmede en başa fiyatı koymaması ve seçici olması gerekiyor.

Aşağıdaki sunum karabiberde yapılan tağşişten bahsediyor. Oldukça çarpıcı ve akıcı bir dili olan sunumu baharat sektöründe çalışan gıda mühendisi arkadaşım Mustafa Balta hazırladı, yemeklerinde baharat kullanmayı seven bir toplum olduğumuzu da düşünürsek ilginizi çekeceğini sanıyorum.

KARABİBER (mi) YİYORUZ !!!

Geçen hafta yine bir denetim nedeniyle Azerbaycan’daydım.Azerbaycan benim en zor kendime uygun yemek bulabildiğim yerlerden biri . Hem yiyeceklerin tadı farklı geliyor, hem de hijyen konusunda endişelerim oluyor. Kaldığım yerden fabrikaya doğru giderken yolun kenarındaki kasapların hemen hepsinin önünde bir askı bulunduğu ve askıda açık havada karkasların, hayvan parçalarının sergilendiğini söylersem belki durumu daha iyi açıklamış olurum.Ayrıca üstüste farklı mekanlarda zayıf kişisel hijyen uygulamalarıyla karşılaşınca aklıma böyle bir yazı hazırlamak geldi.Belki turistik ya da iş seyahati için yurtdışına çıkan başka birilerinin daha işine yarar bu bilgiler.

• Yurt dışındayken  bir mekana gittiğimde benim özellikle dikkat ettiğim şeylerden biri yemeği hazırlayan , sunan kişinin kişisel temizliği. Elleri temiz mi, tırnakları kısa mı, eldiven varsa yırtık, terli ve kirli mi. Para, çöp gibi kirli yerlere dokunduktan sonra, tuvaletten çıkınca ellerini yıkıyor mu ya da eldivenlerini değiştiriyor mu?
  
• Mümkünse üretim yapılan yerin temizliğine bakmak gerekiyor.Kullanılan ekipmanların ve ortamın nasıl göründüğü de önemli. 
  
• Gıda zehirlenmesine neden olabilecek şeylerin en başında içme suları geliyor. Gerçi su kalitesi  ülkeden ülkeye değişiyor, mesela Hollanda’da çeşmeden akan suyu içebilirsiniz ama Mısır’da duş alırken ağzınıza girecek su bile hastalanmanıza neden olabilir. O yüzden yurt dışındayken
  içmek için şişelenmiş su tercih etmekte fayda var.
  
• Bunun dışında yine temiz olmadığını düşünüyorsanız o suda yıkanan meyve sebzeleri, salataları yemeyin.Kaynamış suyla hazırlanan çay , kahve gibi içecekler dışında içecek tüketmeyin. Ayrıca buz da kullanmazsanız iyi edersiniz çünkü buz aynı sudan elde edilmiş olabilir.
  
• Mümkünse meyve sebzeyi kendiniz soyun /doğrayın
  
• Yemek için sipariş verilirken ısıtılması zor olmayan sulu veya küçük parçalı yiyecekler seçmekte fayda var, böylece yetersiz ısıl işlemden kaynaklanan zehirlenmeler engellenmiş olabilir.Ayrıca çiğ ya da az pişmiş gıdalardan uzak durmak akıllıca olacaktır.
  
• Proteinli gıdalar özellikle riskli olduğundan ısıl işlemden geçmemiş süt ürünleri ve deniz ürünleri de uzak durulması gereken gıdalardan
  
• Açık büfelerde özellikle ortamın çok sıcak olduğu yaz aylarında mayonez gibi kolay bozulan bir malzemeyle yapılmış ürünleri tüketmeyin.
  
• Herhangi bir gıdaya alerjiniz varsa tüketeceğiniz ürünün içinde o maddeden bulunup bulunmadığını önceden mutlaka sorun

 TIPS FOR A SAFE FOOD WHILE TRAVELLING ABROAD

In the blog I sometimes write about my journeys abroad for business purposes.The places I visit can be any part of the world (e.g. the photo abroad was in the meat restaurant in Johannesburg) And as I am a very sensitive person and get poisoned easily I must always be very carefull with what I am eating.

Last week I was in Azerbaijan for an audit. Azerbaijan is a city where I can hardly find food suitable for myself.It is both I find the taste very different  and I am suspicious about food safety.To make it clear I can tell you that last week on my way to the plant I saw many butchers and in front of each butcher pieces of meat hanging on sticks in open air. Also seeing poor personnel hygiene implementations in different restaurants made me decide to write about this issue.I thought this article might be useful for some other people who travel abroad too.

• In a restaurant one of the inital things I care about is the hygiene of the person preparing and serving the food. I try to see if his hands are clean,  fingernails are short, if there is a glove is it torn, sweaty and dirty? Does he wash his hands and change his glove after the toilet or after touching dirty things like money , garbage.
  
• If possible checking the situation of the place where food is prepared , the utensils used and the environment are also important.
  
• Water is the main source of poisoning in most cases.Although quality of water changes from country to country it is safer to buy bottled water sold on the market.
  
• Besides if you think water is not clean do not eat fruits and vegetables washed with that water.Do not consume beverages except tea and coffee prepared with boiled water.It is a good idea not to use ice either because that ice might be prepared from the same water too.
  
• If possible peel / chop fruits and vegetables yourself.
  
• Try to order food with contain liquid or small pieces so it is not difficult to cook, this way  poisoning caused by inadequate heating would be prevented.Also try to stay away from raw or uncooked food.
  
• Uncooked seafood and dairy products are also to be not consumed
  
• In summertime when the temperature goes up do not eat food containing mayonnaise inside
  
• If you are allergic to a specific food always try to learn the ingredients of the products you eat

2005 yılından bu yana 5.versiyonu uygulanmakta olan standardın yeniden revize edilmesi gündemde.2011 yaz aylarında çıkacak BRC food 6.versiyonun 2012 Ocak ayında yeni içeriğiyle tüm belgeli firmalarda uygulanmaya başlanması planlanıyor.

Bir standart güncellenirken standart sahibi kuruluş hem denetimlerle ilgili yorumlarımız için biz belgelendirme firmalarından, hem standart maddeleriyle ilgili yorumları için üretici birliklerinden geri bildirim ister ve toplanan veriler çalışma grupları tarafından değerlendirilir. BRC yeni standart için sizin de fikrinizi söylemenizi teşvik ediyor, standartla ilgili benim de söylemek istediklerim var diyorsanız buraya  tıklayıp formunuzu BRC’ye gönderebilirsiniz.

Son zamanlarda facebook,twitter,friendfeed  gibi sosyal komunite sitelerinin sadece bireyler tarafından değil, bazı markalar tarafından da kullanılmaya başlandığı ve bu siteler üzerinden duyurular, düzenlenen farklı kampanyalar ve organizasyonlarla tüketiciye/hedef kitleye ulaşıldığı dikkatinizi çekiyordur. Özellikle Türkiye’de genç nüfusun ve internet kullanımının Avrupa’ya göre daha yüksek olduğu düşünülürse sosyal medyayı pazarlama için kullanan kuruluşların bu çabalarında oldukça haklı olduğunu kabul etmek gerekiyor.

Şimdi işin bizi ilgilendiren kısmından bahsedeyim: BRC ve IFS de twitter rüzgarına kapılanlardan .Eylül 2009′dan beri hesabı bulunan BRC daha çok yayınlanan BRC standartları,sektörel  rehber dökümanlar ve bunlarda yapılan değişikliklerle ilgili bilgi verirken, Ocak 2010 itibarıyla twittera giren IFS daha çok dünyada IFS ile ilgili faaliyetler, katıldıkları konferanslar, seminerler ile ilgili bilgi veriyor.Ayrıca takipçilerinin arasında belgelendirme sektörüyle ilgili başka kuruluşlar, sektörde çalışan uluslarası pek çok insana da rastlamanız mümkün.

Eğer siz de bu standartlarla ilgili gelişmeleri takip etmek isterseniz aşağıdaki linklere hemen tıklamanızı öneririm:

BRC  için buraya

IFS için buraya

Denetimlerde bize firmanın sistemiyle ilgili en çok fikir veren şeylerden biri  gelen şikayetlerin niteliği ve firmanın şikayet yönetim prosedürlerini işletmedeki etkinliği oluyor. Nitelikli şikayet firmanın gözden kaçırdığı veya sistemde değişikliğe ihtiyaç duyulan  bazı durumları tespit etmekte firmaya yön gösteriyor.Bu yüzden şahsen tüketici olarak yaşadığım sıkıntıları şikayet olarak bildirmeyi firmaya karşı sorumluluğum gibi görüyorum.Ben şikayetimi ilettikten sonra firmanın yapacaklarını izlemek de oldukça ilginç oluyor.

Bunun en son örneği bu ayın başında marketten aldığım bir meyve suyu markasıyla ilgili !  Gün içinde alışveriş yapıp eve geldiğimde  marketten getirdiğim poşetleri yerleştirirken meyve suyunun üzerinde  tanımlama bilgisi olmadığını farkettim ve firmaya hemen konuyla ilgili bir mail attım.Akşam attığım maile sabah 11 gibi firmadan cevap geldi.Benim uygun olduğum bir başka gün satış ekiplerinden birini gönderip ürünü aldırdılar , yerine de beni mağdur etmemiş olmak için yeni bir paket ürün bıraktılar. Tüketici olarak ben bana gösterilen ilgiden gayet memnun oldum.
Ama tüketici şikayetlerinde tüketici ayağı dışında işin bir de üretici ayağı var:
-Satış ekibine gelen şikayetler kimde toplanıyor?
-Gelen şikayet bu kişi tarafından firma içinde kimlere iletiliyor? 
-Şikayetin nedeni araştırılıyor mu?Benim örneğimde firma o partinin neden kodlama yapılmadan piyasaya sürüldüğünün nedenini kendi içinde bulabilmiş olmalı mesela.
-Firmanın kendine sorması gereken diğer sorular bu durumdan etkilenen başka ürünler de piyasaya sürülmüş mü?
-Bu hata etkilenen ürünleri piyasadan geri toplamayı gerektirecek kadar büyük bir hata mı?
- Bu hatanın tekrar yaşanmaması için nasıl bir aksiyon almalıyız? Hatta kodlama hatalarını tespit eden bir ekipman eklenmesi , ya da paketlenen ürünlerin hatta bir personel yeniden gözden geçirilmesi bir aksiyon olabilir mesela.
-Ve firma belli aralıklarla aldığı şikayetleri değerlendirip, trend analizi yapmalı ki gidişatı gözden geçirebilsin.Üstüste aynı konuda şikayet geliyor mu , en çok hangi hat/ürün/bölge  ile ilgili şikayet geliyor.Şikayet konuları neler? Aksiyon alınan kısımlarla ilgili şikayetler devam ediyor mu?

Şikayet firmaların sistemini iyileştirmeleri için itici bir güç.Siz de tüketici olarak bu gücü üreticilerden esirgemeyin!

HOW CONSCIOUS ARE YOU CONCERNING COMPLAINTS?

As a consumer, how sensitive do you think you are, concerning complaints? When you have a problem with a food product, do you prefer to inform this or do you just sulk to the producer company?

During the audits types of received complaints and efficiency of complaint management in the company is the one of the subjects that provide us the best inforrmation about the system. Qualified complaints show the producer what is missing and what needs to be improved about the system.This is the reason why – as a consumer- I see it as my own responsibility to inform the producers about the problems I have.And it is usually quite interesting to see what they will do afterwards

Last example to this was about a fruit juice I bought from a supermarket at the beginning of this month! I made shopping during the day and came home in the afternoon, while I was emptying the bags I recognised that the juice did not have any kind of identification info on any part of the package and I emailed the company right away.They answered my mail at 11 in the morning.They also sent me someone from their sales team to pick the product and they left me one new so that I was not unhappy.As a consumer I was quite satisfied with the way I was treated.

But apart from the consumer side this issue also has the producer side:

-        Who collects the complaints received by the sales team?

-        To whom are the complaints communicated within the company?

-        Are the reasons of complaints questioned?In my example the company must have questioned why uncoded products were released and sent to the market?
-        Is this problem big enough to make a recall of the effected products?
-        What kind of an action has to be taken to prevent further occurence of the same problem? Installing a new equipment to detect the coding problems or an additional staff performing visual control might be solutions.
-        Does the company make any analyses and review the complaints to see the  trend?Are there any repeating complaints, which line/product/region are the most number of complaints received from?What are the complaints about?Do the complaints continue to come after the company takes actions?

Complaints are a pushing power for the producers to develop their systems.As a consumer don’t grudge this power from the companies.

Şarabın Dünyası,

 İlk bakışta ikiye bölünmüş gibi görünüyor Şarabın Dünyası, “Eski Dünya” ve “Yeni Dünya” şeklinde. Şarap severlerin sık kullandıkları bu terimler ne ifade ediyor tam olarak? Bazı coğrafi bölgelerin çok uzun zamanlardan beri Dünya’nın şarap ihtiyacını karşıladıklarını ve halklarının sofralarında şarap bulundurduklarını biliyoruz. Geleneksel şarap üreticisi bu bölgelerin ülkelerine yeni şarap üreticisi ülkelerin eklenmesiyle şarap dünyasının yapısı da değişmeye başladı. Pazara sonradan katılan ülkeler, henüz kendi teruar (kendine has doğal ve kültürel karakteri olan bölge)  özelliklerini tanımlamadıklarından, pazarda yer edinebilmek için kendi tarzlarını yarattılar ve teruar kavramının önemini yadsıdılar başlangıçta, Eski Dünya ülkeleriyse yüzyıllardır birçoğunu sorgulamandan sürdürdükleri alışkanlıklarını tartışmaya başladılar. Yeni şarap üreticisi ülkelerin kendi teruarlarını tanımaya başlamalarıyla birlikte, apelasyon(ürünün özelliklerini ve ait olduğu coğrafi bölgeyi belirten kalite göstergesi) larını oluşturmaları, diğer yandan geleneksel şarap üreticisi ülkelerde şarap etiketleri üzerinde üzüm çeşitlerinin belirmeye başlaması, her iki tarafın da birbirinden etkilendiğini detaylara girmeden basitçe anlatabilecek iki önemli örnek. Bu durumda, Eski ve Yeni Dünya şarapları terimlerinin, şarap tarzını tanımlamak anlamında güncelliklerini yitirdiklerini rahatlıkla söyleyebiliriz.

Tarih boyunca, günün koşulları doğrultusunda, şarabın tadı da, sunuluş biçimi de değişmiş ve evrilmiş hepimizin bildiği gibi. Günümüzdeyse,  tüketim toplumunun da bir uzantısı olarak her şeyde olduğu gibi şarapta da çabuk ve kolay tüketime doğru bir yöneliş var. Yıllandırılmak için üretilen, tüketilmesi sabır isteyen şarapları Eski Dünya’da bile bulmak gittikçe zorlaşıyor. En prestijli Fransız şatoları bile şaraplarını “hem üretildikten birkaç yıl sonra hem de yıllandırdıktan sonra içebilirsiniz” diye pazarlıyorlar artık (küçük bir tavsiye, bugünler, kaliteli bir 1995 Bordeaux kırmızıyı denemenin tam zamanı, çünkü şu sıralarda üretilmiş olanını bundan 15 yıl sonra içtiğimizde aynı özellikleri bulamayacağız). Tüm bunlara küresel ısınmanın etkilerini de eklemek gerek tabi ki.

Ülkemizde durum,

Şarabın öyküsünün eskiden de eski olduğu bu topraklardaysa ne yazık ki işin henüz çok başındayız. Kaliteli şarap üretebilmek için teraur özelliklerimizi çok iyi tanımalı, gerek yerli çeşitlerimizi gerekse yabancı çeşitleri buna adapte etmeye çalışmalıyız. Unutmayalım, kaliteli şarap yapmanın yolu, kaliteli şaraplık üzüm yetiştirmekten geçer. Dünya’nın her bölgesinin coğrafi ve hatta kültürel koşulları o kadar farklı ki, en son teknolojiyi, bütün bilgi ve deneyimi ithal etsek bile kendi tarzımızı yaratmadığımız sürece başarılı olamayız. Bu ise zaman ve emek isteyen bir süreçtir. Şarabın zorluğu da, güzelliği de burada aslında. Eski Dünya ülkelerinin bu konudaki bilgi ve birikimi tartışılmaz. Yeni Dünya ülkelerindeyse şimdiden çok yol kat edildi. Örneğin, ABD ilk apelasyon larını resmi olarak tanımaya 80 li yılların başında başladı. Ülkemizdeyse, pazara yeni ve dinamik üreticilerin girmesi ve sektörü hareketlendirmesiyle fazlasıyla geç kalınmış bu sürecin yavaş yavaş da olsa başladığını görmek heyecan verici. Bu konuda bilim ve araştırma kurumlarıyla omuz omuza çalışan üreticilere ve daha da önemlisi bilinçli tüketicilere büyük rol düşüyor. Bilinçli bir şarap tüketicisi olmak için profesyonel bir şarap tadımcısı olmanıza gerek yok. Fiyatları birbirine yakın, benzer özellikteki şarapları, mümkün olduğunca aynı anda, karşılaştırarak deneyin. Reklam kampanyalarına ve şarap fiyatlarına değil, burnunuza ve damağınıza güvenin.

Aslı Bayhan, Önolog

Ankara Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü’nden, 2000 yılında mezun oldu. Hemen arkasından, yine aynı Üniversite’nin Fermentasyon Teknolojisi Anabilim Dalı’nda şarap üzerine tezli yüksek lisans yaptı.Kısa bir süre sektörde çalıştıktan sonra, önoloji eğitimi alabilmek ve bu konuda Dünya’nın öncü ülkelerindeki durumu yakından görebilmek için Fransa’nın Bordeaux Bölgesi’ne gitmeye karar verdi. Burada bir yandan Bordeaux II Victor Segalen Üniveristesi Önoloji Fakültesi’nde eğitimini sürdürürken, bir yandan da Fransa ve İspanya’da, farklı özelliklerdeki üreticilerle, farklı konularda staj yapma ve çalışma şansı elde etti. Önoloji eğitimini tamamladıktan sonra 2010 yılında Türkiye’ye geri döndü. 

Katılan 13 firma arasında Doluca, Sevilen, Diren,Pamukkale gibi eski isimlerin yanısıra yeni üretici sayısının fazlalığı dikkat çekiciydi.Bahsettiğim yeni firmaların temsilcileriyle konuştuğumuzda hepsi geleceğe yönelik yatırımlar yapmayı planladıklarından bahsetti.Dikkatimi çeken bir detay tüm firmaları biraraya getiren bu organizasyonda iki büyük firma olan Mey ve Kavaklıdere’nin  yer almadığıydı, neden katılmayı tercih etmediler bilmiyorum ama onların standlarını da görmek isterdik.

Etkinlikle ilgili eleştireceğim tek nokta şarapların plastik kadehlerde sunulması ve denenen şarabın tükürülebileceği bir kap/fıçı bulunmaması idi.Gerçi sektörde ilk sayılacak böyle bir organizasyon için çok büyük bir kusur sayılmayabilir ama gelecek seferler için bir iyileştirme fırsatı olarak yazmadan edemedim.

Sektörün 10 yıl önceki durumuyla karşılaştırıldığında bu kadar kapsamlı bir organizasyon yapılması ve bu kadar çok yeni üreticinin bu sektöre yatırım yapmasını biz  çok heyecan verici bulduk, umuyorum sektörde aynı yükselen ivmeyi ve heyecanı gelecek yıllarda da hissetmeye devam ederiz.